Op deze pagina kun je meer informatie vinden over biodiversiteit en waarom bermen daarin belangrijk zijn.

Waarom Bermenonderzoek?

Biodiversiteit & Bermen: een korte introductie

Wat is Biodiversiteit en waarom zijn bermen daarin belangrijk?

Biodiversiteit is de verscheidenheid aan ecosystemen, soorten en genetische variatie binnen soorten. Een synoniem van biodiversiteit in soorten is soortenrijkdom. Soortenrijkdom kan als indicator worden gebruikt voor de gezondheid van een gebied. Een gebied met veel variatie kan veel verschillende soorten bevatten en een hoge biodiversiteit. Plekken met een hoge soortenrijkdom zijn minder gevoelig voor veranderingen, droogte, ziektes en plagen. In een berm met veel verschillende planten is er altijd voedsel voor dieren en zullen plaagdieren nooit de overhand krijgen.

Veel soorten kunnen niet in de stad voorkomen omdat de voedselrijkdom in de stad beperkt is. Er is veel verharding waar slechts enkele soorten in of op kunnen leven. Biodiversiteit in de stad is vaak beperkt tot soorten die zijn aangepast aan uitdagende omstandigheden. Bermen kunnen een belangrijke rol vervullen voor biodiversiteit in de stad. Bermen maken een aanzienlijk deel uit van ons landschap. Een goed beheerde berm is een leefgebied voor talloze planten en insecten die soms zeldzaam zijn geworden. Ze vinden er voedsel, beschutting en kunnen vanuit de bermen verspreiden naar het omringend landschap. Ze kunnen bijdragen aan natuurlijke plaagbestrijding, bijvoorbeeld bij eikenprocessierups.

Ons netwerk van bermen fungeert ook als schakel tussen lokale populaties (groepen) van planten en dieren. Door een versnipperend leefgebied van soorten zijn er weinig individuen op sommige plekken. Dat maakt de soort kwetsbaar voor uitsterven.

Soortenrijke bermen, hoe krijgen we die?

In Zuid-Nederland liggen hogere zandgronden die van oorsprong weinig voedingstoffen bevatten. Op deze voedselarme gronden groeit het gras slecht en krijgen andere plantensoorten makkelijker de kans om te groeien. Een schrale berm op zandgrond is van nature soortenrijk. Door depositie van stikstof zien we op veel plekken vooral gras, wat door de voedselrijkdom sneller groeit. Door het gras krijgen andere planten niet de kans om te groeien.

Om soortenrijke bermen te krijgen moeten we de voedingstoffen afvoeren. Dit doet de gemeente door het maaisel af te voeren. Om te compenseren voor de stikstofdepositie moet dit in ieder geval 1 keer per jaar. Daarmee krijgen de planten ook de tijd om zaden te vormen en daarmee te verspreiden.

Wat voor onderzoek wordt er met de waarnemingen gedaan?

Het is aan de hand van ‘gidssoorten’ vrij eenvoudig om iets te zeggen over de voedingstoffenrijkdom van een bodem. Met de waarnemingen kunnen schrale bermen in kaart worden gebracht, maar ook de bermen die nog voedselrijk zijn. Voor de bermen die nog weinig biodiversiteit kennen kan er in kaart gebracht worden welke maatregelen en nodig zijn om biodiversiteit te vergroten.

Daarnaast wordt er in het onderzoek gezocht naar soorten die op de nationale rode lijst staan. Met de soorten op deze lijst gaat het slecht; als er nog meer planten verloren gaan, zullen de soorten verdwijnen. In Weert komen 31 plantensoorten van deze lijst voor. Sommige van deze soorten kennen we alleen van wegbermen. Met het onderzoek brengen we de verspreiding van deze soorten in kaart. Met het verspreidingsonderzoek wordt het makkelijker om deze soorten te beschermen. 

Soorten

Voedselrijkdom

Biggenkruid, klein tasjeskruid, duizendblad

Voedselarm, van groot belang voor allerlei graafwespen en graafbijtjes

Margriet, rode klaver, wikkes, knoopkruid

Relatief voedselarm, hoge vegetatie met weinig openheid

Akkerdistel, boterbloem, koekoeksbloem

Relatief voedselrijk, veel grassen

Grote brandnetel, Gewone berenklauw, bijvoet, kweek, witbol

Voedselrijk, hoofdzakelijk grassen zonder veel afwisseling

Rietorchis (Dactylorhiza praetermissa), één van de plantensoorten die we graag beter zouden willen beschermen. Deze foto is genomen in Weert. Knoopkruid (Centaurea jacea), één van de plantensoorten die we beter zouden willen beschermen. Deze foto is genomen in Weert.